Fotodinamik Terapi Yöntemi

Çağımızın henüz tedavisi tam olarak bulunamamış hastalıklarından kanser, iç ve/veya dış etkenler sonucu farklılaşan hücrelerin kontrolsüzce çoğalması ile oluşmaktadır. Farklılaşmış hücrelerin oluşturduğu tümör kötü huylu ise tedaviden sonuç alınamaması halinde ölüm ile sonuçlanmaktadır.

Günümüzde kanser tedavisinde cerrahi müdahele, kemoterapi, radyoterapi olmak üzere üç temel tedavi yöntemi uygulanmaktadır. 1960’ların başında şekillenmeye başlayan PDT yöntemi yan etkileri, uzun, ağrılı iyileşme süreçleri ve nüksetme riski taşıyan bu yöntemlere alternatif olarak geliştirilmiştir.

Fotodinamik Terapi (PDT) yöntemi yan etkileri nispeten daha az olan kanser tedavi yöntemidir. PDT yöntemi, belirli bir dalga boyundaki ışığa duyarlı PDT ilaçlarının tümörlü dokuda birikmesi ve ilaçların uygun ışık ile uyarılarak tümörü yok etmesi ilkesine dayanmaktadır.  Işıkla uyarılan PDT ilacı tepkimeler sonucunda aşırı reaktif ve toksik singlet oksijen açığa çıkarır. Singlet oksijen çevre dokulara zarar vermeden yalnızca biriktiği bölgedeki normal olmayan hücrelerin ölmesini sağlar. Açığa çıkan singlet oksijen yüksek derişimlerde hücre ölümüne sebep olabileceği gibi düşük derişimlerde hücrelerin hayatta kalmalarını tetikleyen proteinleri etkinleştirebilmektedir. Ayrıca PDT, tümörlü bölgeyi kanserden tamamen temizleyemeyebilir ve kalan birkaç farklılaşmış hücre yeniden kanser oluşumuna sebep olabilir. Kanserin PDT tedavisinden sonra tekrar etmemesi için hücrelerin hayatta kalmalarını tetikleyen proteinlerin etkinliği engellenmelidir.

PDT yöntemi tedavi amacının yanında tanı amaçlı da kullanılabilir. Kanserli bölgede biriken PDT ilacı özel ışık ile aydınlatıldığında kiremit-kırmızı renginde ışıma yapar. Renk farkı ile tümörlü bölge ve bölgenin sınırları belirlenebilir.

Fotodinamik Terapi (PTD) yöntemi yan etkilerinin az olması, olumlu sonuçları ve uygulama kolaylığı ile ana kanser tedavi yöntemlerine alternatif ve destek olabilecek bir tedavi yöntemidir.

Derleme: “Kanser Tedavisinde Fotodinamik Terapi”, Biyofotonik Laboratuvarı Biyomedikal Mühendisliği Enstitüsü Boğaziçi Üniversitesi, TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi, Mayıs 2009, Yıl:42, Sayı: 498